czfa.spidernet.pl
Częstochowskie Forum Akwarystyczne
ALIASY do forum:

akwarysta.spidernet.pl
akwarystyka.spidernet.pl
czfa.spidernet.pl
akwarium.spidernet.pl
zoo.spidernet.pl
zoolandia.spidernet.pl

Oświetlenie - Oświetlenie świetlówki - dobór parametrów

Patrycja - 2007-11-19, 13:43
Temat postu: Oświetlenie świetlówki - dobór parametrów
OŚWIETLENIE - ŚWIETLÓWKI - DOBÓR I PARAMETRY - autor: Jarosław Nalej

Dobór oświetlenia w akwarium to temat stary i budzący sporo kontrowersji. Jedni przyjmują że należy dobierać moc oświetlenia w Wattach do pojemności zbiornika, inni że strumień świetlny w Lumenach. O ile to pierwsze w zasadzie nie ma żadnych podstaw by być właściwe o tyle to drugie czyli lumeny mają swoje uzasadnienie (*1). Strumień świetlny wyrażany w lumenach to z definicji światłość jaką ma w danym kierunku źródło światła, które emituje promieniowanie monochromatyczne o częstości 540x1012 Hz przy czym natężenie w tym kierunku wynosi 1/683 Watta na steradian. Strumień świetlny to nic innego jak parametr określający jak ludzkie oko widzi dane źródło światła, czy wydaje się być jaśniejsze czy ciemniejsze.

Sprawa jednak jest troszkę bardziej skomplikowana.
Mianowicie dla roślin istotną rolę grają fotony a dokładnie ich ilość padająca na ich powierzchnie w jednostce czasu i ten parametr czyli - ilość fotonów na jednostkę czasu - jest istotny, bowiem to fotony uderzając w cząsteczki chlorofilu napędzają fotosyntezę.
Dla roślin najbardziej użytecznym światłem z punktu widzenia fotosyntezy jest światło czerwone i podczerwone ale również niebieskie.
A jak się ma ilość fotonów w jednostce czasu do strumienia świetlnego - w zasadzie nijak - ponieważ dla oka ludzkiego najjaśniejsze jest światło o długości fali 550 nm, a na inne długości fali jest mniej wrażliwe. Przy długości fali 550 nm dla oka ludzkiego wystarczy tylko 10 fotonów/sek aby źródło zostało zauważone, dla przykładu dla światła o długości fali 650 nm potrzeba aż 126 fotonów na sekundę aby oko je dostrzegło.

Reasumując - dwa źródła światła o tym samym strumieniu świetlnym, czyli jednakowo widziane przez oko ludzkie, a emitujące światło o różnych długościach fal emitują różne ilości fotonów w jednostce czasu.

A zatem dobrze dobrana świetlówka specjalistyczna dla roślin, będzie miała widmo świetlne przesunięte w kierunku czerwieni i będzie emitować dużą ilość fotonów/ sek ale nie będzie miała dużego strumienia świetlnego i może być dla oka ludzkiego ciemniejsza. Podczas gdy świetlówki ze światłem dziennym wysokowydajne będą miały strumień świetlny wysoki czyli dla oka będą jasne ale z punktu widzenia roślin będą mniej przydatne.

W tym wszystkim należy jednak pamiętać że rośliny są w stanie prowadzić fotosyntezę (*1) i prawidłowo się rozwijać nawet przy nieodpowiednim świetle jeżeli jego ilość będzie duża, natomiast przestaną się rozwijać i zginą nawet przy najlepszym świetle jeśli jego ilość będzie za mała. Tu powstaje pewien paradoks ale tylko pozorny, mianowicie dobre świetlówki dla roślin dają za mało światła, podczas gdy świetlówki z dużą ilością światła dają je nie do końca prawidłowe dla roślin. Niestety światło słoneczne daje pełne spectrum i ciężko je sztucznie odwzorować. Najlepszym rozwiązaniem zatem w przypadku doboru świetlówek dla roślin jest ich wymieszanie.
A zatem oświetlenie przy pomocy świetlówek powinno się składać z oświetlenia podstawowego dającego odpowiedni strumień świetlny oraz z oświetlenia doświetlającego rośliny dającego odpowiednią jakość światła.
U mnie na każdą świetlówkę dającą światło dzienne przypada jedna świetlówka
specjalistyczna dla roślin - w ten sposób mam zapewnioną odpowiednią ilość jak i jakość światła.

Kilka przykładów źródeł światła i ich strumienia świetlnego.
Świetlówka
( W ) ( lm ) ( K ) ( Ra ) śred.( mm ) dł.( mm ) Trzonek
Świetlówki Philips DE LUXE
TLD 18W/930 18 940 3000 95 26 590 G13
TLD 36W/930 36 2250 3000 95 26 1200 G13
TLD 58W/930 58 3650 3000 95 26 1500 G13

TLD 18W/940 18 1000 3800 95 26 590 G13
TLD 36W/940 36 2400 3800 95 26 1200 G13
TLD 58W/940 58 3850 3800 95 26 1500 G13

TLD 15W/950 15 700 5300 98 26 438 G13
TLD 18W/950 18 960 5300 98 26 590 G13
TLD 36W/950 36 2300 5300 98 26 1200 G13
TLD 58W/950 58 3650 5300 98 26 1500 G13

TLD 18W/965 18 870 6500 98 26 590 G13
TLD 36W/965 36 2100 6500 98 26 1200 G13
TLD 58W/965 58 3350 6500 98 26 1500 G13
Świetlówki Osram Lumilux Plus
L15W/31 830 15 950 3000 80-89 26 438 G13
L18W/31 830 18 1350 3000 80-89 26 590 G13
L30W/31 830 30 2350 3000 80-89 26 895 G13
L36W/31 830 36 3350 3000 80-89 26 1200 G13
L58W/31 830 58 5200 3000 80-89 26 1500 G13

L15W/21 840 15 950 4000 80-89 26 438 G13
L18W/21 840 18 1350 4000 80-89 26 590 G13
L30W/21 840 30 2350 4000 80-89 26 895 G13
L36W/21 840 36 3350 4000 80-89 26 1200 G13
L58W/21 840 58 5200 4000 80-89 26 1500 G13

L18W/11 860 18 1300 6000 80-89 26 590 G13
L30W/11 860 30 2250 6000 80-89 26 895 G13
L36W/11 860 36 3250 6000 80-89 26 1200 G13
L58W/11 860 58 5000 6000 80-89 26 1500 G13
Świetlówki Osram Lumilux DE LUXE
L15W/32 930 15 650 3000 90-100 26 438 G13
L18W/32 930 18 1000 3000 90-100 26 590 G13
L30W/32 930 30 1600 3000 90-100 26 895 G13
L36W/32 930 36 2350 3000 90-100 26 1200 G13
L58W/32 930 58 3750 3000 90-100 26 1500 G13

L18W/22 940 18 1000 3800 90-100 26 590 G13
L36W/22 940 36 2350 3800 90-100 26 1200 G13
L58W/22 940 58 3750 3800 90-100 26 1500 G13

L15W/12 950 15 650 5400 98 26 438 G13
L18W/12 950 18 1000 5400 98 26 590 G13
L36W/12 950 36 2350 5400 98 26 1200 G13
L58W/12 950 58 3750 5400 98 26 1500 G13
Świetlówki dla roślin Philips Aquarelle
TLD 15W /89 15 750 10 000 70 26 438 G13
TLD 18W /89 18 1020 10 000 70 26 590 G13
TLD 25W /89 25 1440 10 000 70 26 740 G13
TLD 30W /89 30 2350 10 000 70 26 895 G13
TLD 36W /89 36 2450 10 000 70 26 1200 G13
TLD 58W /89 58 3800 10 000 70 26 1500 G13
Świetlówki dla roślin Sylvania Gro-Lux
TLD 15W 15 280 8500 26 450 G13
TLD 18W 18 370 8500 26 600 G13
TLD 25W 25 580 8500 26 740 G13
TLD 30W 30 700 8500 26 900 G13
TLD 36W 36 930 8500 26 1200 G13
TLD 58W 58 1400 8500 26 1500 G13
Świetlówki dla roślin Osram Fluora
L 15W /77 15 400 26 438 G13
L 18W /77 18 550 26 590 G13
L 30W /77 30 1000 26 775 G13
L 36W /77 36 1400 26 1200 G13
L 58W /77 58 2250 26 1500 G13
Lampy Rtęciowe
80 3800
125 6300
Lampy Metalohalogenkowe Osram
HQI-E 150/WDL 150 12 000 2900 80-89
HQI-E 150/NDL 150 10 500 3800 80-89
HQI-E 250/D 250 19 000 5200 90-100
HQI-T 250/D 250 20 000 5300 90-100
HQI-TS 150/NDL UVS 150 11 250 4200 80-89
HQI-TS 250/D UVS 250 20 000 5100 90-100

Prawidłowy strumień świetlny w akwarium powinien zawierać w granicach 35-60 lm/litr. Oblicza się ten parametr sumując ilości lumenów podanych na wszystkich świetlówkach zastosowanych w akwarium i podzieleniu wyniku przez objętość akwarium.
Tu jednak trzeba pamiętać o głębokości akwarium i przenikliwości światła przez wodę. Zalecane jest aby świetlówki używać do zbiorników o max głębokości 50cm, a powyżej tej głębokości lampy rtęciowe lub metalohalogenkowe. Olbrzymie znaczenie ma również wysokość zamocowania świetlówek nad lustrem wody im wyżej tym większe straty.
Wysokość nad lustrem wody Strumień świetlny ( lm )
10 10800
20 5300
40 2400
80 940
120 530

Jak widać spadek strumienia świetlnego wraz ze wzrostem wysokości jest bardzo duży. Świetlówki można montować a nawet należy tuż nad powierzchnią wody, gorzej jest z lampami rtęciowymi i metalohalogenkowymi które mają wysoką temperaturę pracy, a narażone na rozbryzgi wody mogłyby pęknąć. Zaleca się ich montaż na wysokości nie mniejszej niż 15cm na lustrem wody.

Kolejnym ważnym elementem jest temperatura barwowa źródła światła. Z definicji - jest to temperatura ciała czarnego, w której wysyła ono promieniowanie o tej samej chromatyczności co promieniowanie rozpatrywane - czyli prościej mówiąc jest to obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła. Wyrażana jest w stopniach Kelvina ( K).

2700 K - barwa bardzo ciepłobiała ( żarówka )
3000 K - barwa ciepłobiała
4000 K - barwa biała
5000 K - barwa chłodnobiała
6500 K - barwa dzienna

Specjalistyczne świetlówki przeznaczone dla roślin mają temperaturę barwową 10 000K w związku z faktem przesunięcia ich widma świetlnego w kierunku światła czerwonego i podczerwonego. Optymalną bo najbardziej zbliżoną do warunków naturalnych temperaturą barwową jest 4000 K ale zakłada się że świetlówki podstawowego oświetlenia mogą zawierać się w przedziale 4000 - 6500 K

Kolejnym ważnym elementem jest oddawanie kolorów - współczynnik oddawania kolorów - zdolność danego źródła światła do oddawania kolorów przez przedmioty oświetlane tym źródłem w porównaniu do kolorów oddawanych przez dany przedmiot oświetlany światłem słonecznym. Przyjęto że przedmiot oświetlany światłem słonecznym oddaje kolory w 100 procentach a współczynnikowi nadano jednostkę Ra. Wszystkie inne źródła światła dążą jedynie do tej wielkości.
Współczynnik oddawania kolorów opis
91- 100 Bardzo dobre oddawanie kolorów
81-91 Dobre oddawanie kolorów
50-80 Średnie oddawanie kolorów
< 50 Słabe oddawanie kolorów

Z tego punktu widzenia do celów akwarystycznych nadają się świetlówki które mają współczynnik Ra powyżej 80.

Oznaczenia świetlówek

Przykład:

Świetlówka Osram Lumilux 840
Pierwsza cyfra to współczynnik oddawanie barw Ra = 80
Dwie pozostałe to temperatura barwowa 4000K

Świetlówka Philips TLD 965
Ra = 90
6500 K

Długość świetlówek - długość zbiornika

Przy dobrze świetlówek należy pamiętać o ich długościach a co za tym idzie odpowiednim dopasowaniu ich do długości zbiornika. I tak np chcąc zastosować świetlówkę o 58W trzeba pamiętać, że ma ona 150cm długości czyli pokrywa akwarium musi mieć możliwość zmieszczenia świetlówki i jej opraw = jakieś 156 cm.
Moc świetlówki w ( W ) Długość świetlówki w mm
18 590-600
30 890-900
36 1200
58 1500

Trochę porad z pierwszej ręki :
Większość świetlówek dostępnych na rynku nadaje się dla roślin.
Nie należy dawać się podpuszczać sprzedawcom, którzy za wszelką cenę próbują nas przekonać że świetlówki w cenie 67zł są najlepsze i najodpowiedniejsze a te po 8,90 to się do niczego nie nadają. Nie prawda. Oczywiście są świetlówki gorsze i lepsze np pod względem żywotności ale różnice nie są adekwatne do różnic w cenie.
Pamiętajmy o podstawie oświetlenia.
Podstawowym oświetleniem w akwarium są świetlówki o widmie światła zbliżonym do dziennego i dające duży strumień światła - i nie ma znaczenia większego czy kupimy świetlówki firmy Hagen czy Osram jeśli mają tylko te same parametry jak współczynnik Ra, temperaturę barwową i strumień świetlny wyrażony w lumenach.
Lumeny to nie wszystko.
Dobierając świetlówki można kierować się ilością lumenów i przeliczyć je na ilość litrów w akwarium ale trzeba pamiętać o pozostałych parametrach świetlówek jak współczynnik Ra i temperatura barwowa. Należy także pamiętać o uwzględnieniu w całkowitej sumie strumienia świetlówek specjalistycznych dla roślin.

Postępowanie przy doborze świetlówek.

1) Wybieramy świetlówki o wspólczynniku Ra=80 i więcej,
2) Dobieramy tak świetlówki aby ich temperatura barwowa była w przedziale 4000-6500 K,
3) Wybieramy takie świetlówki o powyższych parametrach, które mają najwyższy strumień świetlny.

przykład 1:

Akwarium 80x40x50 = 160 litrów

Zapotrzebowanie na strumień świetlny nie uwzględniając odbłyśników.
Zakładamy średni strumień 40lm/ litr
Obliczamy całkowitą ilość lumenów w świetlówkach potrzebną roślinom.

160litrów x 40 lm/litr = 6400 lm

Dobieramy tak świetlówki aby spełniały ten warunek

3xOsram lumilux 840 (18W, 604 mm dł, 1350 lm) = 4050 lm

Dokładamy świetlówki specjalistyczne dla roślin

3xPhilips Aquarelle (18W, 604mm dł, 1020 lm) = 3060 lm

Uzyskujemy w ten sposób strumień świetlny 7110 lm co daje nam 44,44 lm/l. Świetlówki oświetlenia podstawowego mają współczynnik oddawania barw Ra 80, temperaturę barwową 4000K a rośliny doświetlane są 3 świetlówkami Philips Aquarelle.

przykład 2:
Akwarium 120x40x50 = 240 litrów

Zapotrzebowanie na strumień świetlny nie uwzględniając odbłyśników.
Zakładamy średni strumień 45lm/ litr
Obliczamy całkowitą ilość lumenów w świetlówkach potrzebną roślinom.

240litrów x 45 lm/litr = 10800 lm

Dobieramy tak świetlówki aby spełniały ten warunek

3xPhilips TLD 940 (36W, 1200 mm dł, 3350 lm) = 7200 lm

Dokładamy świetlówki specjalistyczne dla roślin

2xPhilips Aquarelle (36W, 1200mm dł, 2450 lm) = 4900 lm

Uzyskujemy w ten sposób strumień świetlny 12100 lm co daje nam 50,4 lm/l. Świetlówki oświetlenia podstawowego mają współczynnik oddawania barw Ra 95, temperaturę barwową 3800K a rośliny doświetlane są 2 świetlówkami Philips Aquarelle.

No dobrze a co jeśli w naszej obudowie niema szans na zmieszczenie takiej ilości źródeł światła ??
są dwie możliwości:

1) Wymiana obudowy. Niestety często najskuteczniejsza metoda.
2) Zastosowanie odbłyśników - można uzyskać przy odbłyśnikach wysokiej jakości do 30% większy strumień świetlny, ale często i to jeszcze jest za mało

Zenon - 2007-12-03, 04:19

Z dotychczasowych rozważań wynika, iż najlepsze pod względem fotosyntetycznym są te świetlówki, które emitują najmniej światła o długościach fali bliskich 550 nm. Warunki te spełniają specjalistyczne lampy opracowane specjalnie na potrzeby roślin - np. Philips Aquarelle, Osram Fluora, Sylvania Grolux, a także ich odpowiedniki z oferty typowo akwarystycznej, np. Hagen Aqua Glo. Świetlówki te mają jednak swoje wady - do najtańszych nie należą, zaś barwa emitowanego przez nie światła (określana przez niektórych akwarystów jako "landrynkowa") nie każdemu przypadnie do gustu. Warto zatem zapytać, czy stosowanie tych lamp jest bezwzględnie konieczne? Czy można je czymś zastąpić - a przynajmniej uzupełnić - bez obawy, że zaszkodzi to naszym podwodnym ogrodom?

Aby odpowiedzieć na te pytania, musimy dowiedzieć się czegoś więcej o świetlówkach i ich cechach.

Świetlówka - mówiąc w dużym uproszczeniu - to rura szklana wypełniona gazem, który pod wpływem wyładowania elektrycznego zaczyna emitować promieniowanie UV. Wewnętrzna powierzchnia owej rury pokryta jest mieszaniną substancji chemicznych - tzw. luminoforem - który bombardowany ultrafioletem zaczyna świecić. Od składu chemicznego luminoforu zależy widmo emitowanego światła.

Ze względu na rodzaj luminoforu, świetlówki możemy podzielić na trzy grupy: halofosforanowe (tzw. standardowe lub "przemysłowe"), trójpasmowe i wielopasmowe. Lampy należące do każdej grupy posiadają pewne cechy wspólne, jeśli chodzi o charakterystykę widmową światła i - co za tym idzie - jego wartość fotosyntetyczną. Zanim jednak przejdziemy do tej ostatniej, warto zdefiniować dwa parametry używane przy opisie świetlówek:

Współczynnik oddawania kolorów (oznaczany jako RA lub CRI): jak sama nazwa wskazuje, mówi o tym, jak naturalne wydają się kolory w świetle z danego źródła. Maksymalna wartość RA wynosi 100 i taki współczynnik ma światło słońca.

Temperatura barwowa: jest to temperatura tzw. ciała doskonale czarnego, przy której posiada ono taki sam kolor jak światło danej lampy. Mówiąc prościej, parametr ten określa wrażenie barwy światła. Jednostką temperatury barwowej jest Kelvin (K). Światło białe ("daylight") ma od 5500 do 6500 K. Przy niższej temperaturze barwowej lampa przybiera odcień ciepły (pomarańczowy lub żółtawy), przy wyższej - zimny (niebieski).

Parametry te same w sobie nie mają większego znaczenia dla roślin (przekonanie, że należy wybierać lampy o niskiej temperaturze barwowej jest błędne), dają jednak pewne pojęcie o tym, z jaką świetlówką mamy do czynienia. Przykładowo, CRI świetlówek halofosforanowych wynosi od 50 do 70, trójpasmowych - od 80 do 92, zaś wielopasmowych - powyżej 90.

Jak wypadają świetlówki należące do każdej z tych grup z punktu widzenia fotosyntezy? Poniżej przytaczam część zestawienia sporządzonego przez amerykańskiego akwarystę, Ivo Busko, który przeanalizował garść wykresów widmowych pod kątem ich zgodności z klasyczną krzywą fotosyntetyczną (co odzwierciedla zaproponowany przez Busko parametr PUR). Im wyższy współczynnik PUR/W, tym więcej światła emituje dane źródło na obszarach najbardziej wartościowych dla fotosyntezy.

rodzaj nazwa PUR/W
(T) Philips Aquarelle 0.76
(T) Philips ADV850 5000K 0.70
(T) AquaGlo 0.69
(W) Philips TLD 950 0.65
(T) Power Glo 0.64
(T) GE SPX65 0.60
(T) kompaktowa PLL 950 0.59
(T) Pentron HO 4100 K 0.59
(H) standardowa Cool White (4100 K) - średnia dwóch wykresów 0.51
(H) Sun Glo 0.51
(H) standardowa Warm White (3000 K) - średnia dwóch wykresów 0.45


Widzimy zatem, że świetlówki halofosforanowe (H) wychodzą w tym zestawieniu najgorzej, świetlówki wielopasmowe (W) plasują się całkiem wysoko, zaś świetlówki trójpasmowe (T) okazują się lepsze od halofosforanowych, ale jednocześnie stanowią grupę najbardziej zróżnicowaną (o możliwych przyczynach tego zróżnicowania napiszę za chwilę).

Wykresy widmowe świetlówek halosforanowych i wielopasmowych wydają się na pierwszy rzut oka dość podobne.

Rys.Świetlówki halofosforanowe i wielopasmowe

Główna różnica to słabość tych pierwszych w części "ciepłej" - innymi słowy, emitują one zazwyczaj mniej światła na obszarze od 600 do 700 nm. Cecha ta - często w połączeniu z większą emisją promieniowania UV - jest w dużej mierze odpowiedzialna za ich niską pozycję w powyższym zestawieniu. Warto zwrócić uwagę, że do świetlówek halofosforanowych należy m. in. popularna lampa Hagena Sun Glo (a także świetlówka Narvy o symbolu 010, często dokładana do pokryw); z kolei jedyną chyba świetlówką wielopasmową w ofercie akwarystycznej jest - jeśli wierzyć danym podawanym przez producenta - produkt firmy Sera, Tropic Sun Royal.

Świetlówki trójpasmowe - popularne ze względu na swoją jasność i niezły współczynnik oddawania kolorów - stanowią też najliczniejszą grupę wśród lamp dostępnych w sklepach akwarystycznych. Ich widmo ma bardzo charakterystyczny kształt, bowiem spora część emisji skoncentrowana jest na trzech wąskich obszarach, co prowadzi do powstania trzech wyrazistych pików:


Rys.2. Świetlówki trójpasmowe

Ze względu na to, jak duży procent mocy zawiera się w owych pikach, stosunek ich wysokości stanowi pewną wskazówkę przy porównywaniu wartości fotosyntetycznej różnych lamp. Im wyższe są dwa skrajne piki - w części "ciepłej" (między 600 a 700 nm) i "zimnej" (między 400 a 500 nm) - w stosunku do środkowego (ok. 550 nm), tym lepiej dana świetlówka służy fotosyntezie. Tę zależność doskonale ilustruje porównanie rys. 7 z zamieszczonym poniżej diagramem rozsyłu widma mocy wspomnianej wcześniej Aquarelle.

Rys.3.Philips Aquarelle

Również wyższy, bardziej wyrazisty "grzbiet" pomiędzy 400 a 500 nm, większe przesunięcie piku "ciepłego" w stronę 700 nm i mniejsza emisja w bliskim nadfiolecie zwiększają sprawność fotosyntetyczną danej lampy. Trzeba jednak podkreślić, że są to wskazówki dość ogólne, gdyż dokładnej analizy wykresu widmowego nie da się przeprowadzić na oko.

Informacje powyższe mogą rozczarować niektórych czytelników, bowiem w ostatecznym rozrachunku nie zawsze da się stwierdzić - bez przeprowadzenia żmudnych obliczeń - czy świetlówka X jest lepsza, czy też gorsza od świetlówki Y. Z dokładnej analizy przytoczonych danych wyłaniają się jednak trzy wnioski praktyczne, które mogą się okazać bardzo pomocne przy podejmowaniu decyzji.

Po pierwsze, błędny i mylący jest popularny podział na świetlówki "akwarystyczne" i "zwykłe" (przy czym zakłada się automatycznie, że te drugie są gorsze). Firmy produkujące na potrzeby akwarystyki wykorzystują te same rozwiązania techniczne, co producenci lamp do ogólnych celów oświetleniowych. Nie dajmy się oczarować pomysłowym nazwom i kolorowym pudełkom; za tą marketingową otoczką kryje się świetlówka jak każda inna, która - jak każda inna - powinna być oceniana indywidualnie.

Po drugie, choć istnieją oczywiście świetlówki lepsze i gorsze, nie ma takich, które nie nadawałyby się dla roślin. Jak wykazaliśmy wcześniej, barwniki fotosyntetyczne przyswajają na całym obszarze widma widzialnego - zaś lampy do ogólnych celów oświetleniowych z natury rzeczy emitują światło o bogatej charakterystyce widmowej. Jeśli utrzymanie roślin w akwarium sprawia nam trudności, nie w "złym" widmie powinniśmy się doszukiwać przyczyny.

I wreszcie po trzecie, różnice w "wydajności fotosyntetycznej" konkretnych świetlówek bywają często niewielkie. W naszym zestawieniu różnica między najlepszą a najgorszą lampą wynosi ok. 40 % - lecz np. TLD 950 jest gorsza od Aquarelle zaledwie o 15 %. To kolejny dowód, że wybór świetlówki o odpowiednim widmie nie jest dla "podwodnego ogrodnika" kluczową decyzją. Chociaż w słabiej oświetlonych akwariach warto zadbać o jak najlepszą charakterystykę widmową zastosowanego oświetlenia, rezultaty równie dobre - jeśli nie lepsze - uzyskamy po prostu zwiększając ilość dostarczanego światła. W praktyce udowadniają to codziennie hodowcy zajmujący się komercyjną uprawą roślin wodnych, którzy z powodzeniem stosują świetlówki halofosforanowe ( tzw. "przemysłowe"), wybierane ze względu na ich bardzo niską cenę.

Patrycja - 2007-12-04, 02:32
Temat postu: Świetlówka T5 czy T8?
Często przeglądając oferty w sklepach akwarystycznych spotykamy się z oznaczeniem świetlówka typ T5 lub T8 i zadajemy sobie pytania jakie są różnice między nimi? w jakich mocach występują? Oraz którą z nich zastosować?

Trochę historii

Świetlówka typu T5 debiutowała na rynku stosunkowo niedawno na największych targach oświetleniowych w Hanowerze 1995 zaprezentowana tam przez firmę Philips. Posiada mnóstwo zalet ale i nie jest pozbawiona wad o których postaramy się Państwu napisać.

Świetlówka T8 to technologia lat 90 chyba obecnie najszerzej stosowana świetlówka w powszechnym użytku również w akwarystyce, to właśnie ją najczęściej wkładają na tzw. pierwszy montaż producenci pokryw.

Nie będziemy przy tym pisać o zastosowaniu biurowym czy domowym tych świetlówek ale zastosowaniu ich w akwarystyce.

Najprościej je rozróżnić świetlówka T8 to rura o średnicy 26 mm, T5 natomiast to 16mm. Obok średnicy różni się od T8 także długościami. I tak w akwarystyce najczęściej stosujemy:

Świetlówki T5 (16 mm):

• 8W - długość 30 cm
• 24W - długość 55 cm
• 39W - długość 85 cm
• 54W - długość 115 cm
• 80W - długość 145 cm

Świetlówki T8 (26 mm):

• 15W - długość 44 cm
• 18W - długość 60 cm
• 20W - długość 60 cm
• 25W - długość 74 cm
• 30W - długość 90 cm
• 36W - długość 120 cm
• 38W - długość 105 cm
• 40W - długość 120 cm
• 58W - długość 150 cm

Przy dobieraniu długości świetlówek do akwarium należy pamiętać, iż oprawki bryzgoszczelne nałożone na świetlówke wydłużają ją o 3 cm (1,5 cm z każdej strony)

Przewaga świetlówki T5 w stosunku do świetlówki T8:
• mniejsze wymiary
• większa moc świetlówki przy jej mniejszej długości
• dłuższy czas pracy świetlówki

Przewaga świetlówki T8 w stosunku do świetlówki T5:
• możliwość współpracy ze statecznikami magnetycznymi
• większy dobór świetlówek o różnych zastosowaniach typu solaria, medycyna itp

Czy mogę wymienić świetlówkę na mocniejszą?

Każda świetlówka czy to akwarystyczna czy nie, ma określoną moc z jaką świeci, zaś moc ta jest ściśle związana z długością świetlówek nie ma niestety możliwości o co często pytają początkujący akwaryści zmiany mocy przy zachowaniu tej samej długości świetlówki. Tak żeby zastosować w pokrywie do akwarium o długości 60 cm świetlówce w standardowej obudowie

W akwarystyce stosujemy dwa typy świetlówki: miniaturowe T5 o trzonku/cześć z bolcami/ G5 mające średnice 16 mm lub T8 świetlówka o średnicy 26 mm i trzonku G13

Trwałość świetlówek

Często spotykamy się z pytaniem o trwałość świetlówek Średnia trwałość świetlówek to 10 tyś godzin

W zbiornikach oświetlonych kilkoma świetlówkami najlepiej jest wymieniać je naprzemiennie

Jak porównać dwie świetlówki?

Określić jej moc długość i typ

Temperatura barwowa - czyli jakim kolorem świeci świetlówka

Temperatura barwowa to obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła wyrażona w Kalwinach i tak mamy:

• 1600K - barwa wschodu i zachodu Słońca
• 1800K - barwa światła świeczki
• 2700K - barwa świecącej żarówki
• 3000K - barwa halogenu
• 4000K - barwa biała
• 5000K – barwa lodu arktycznego
• 6500K - barwa dzienna
• 10000K – barwa o lekkim zabarwieniu bieli z fioletem
• 15000K – barwa zimowego niebieskiego nieba
• 20000K - barwa czystego granatowego nieba

Philips master T5 39W/865 vs Philips master T8 30W/865

Ponieważ najlepiej posługiwać się przykładami porównajmy więc skuteczność świetlną dwóch zbliżonych wymiarami świetlówek. Będą to bardzo popularne wśród akwarystów świetlówki dla akwariów o długości od 100-120 cm czyli T8 30W i T5 39W
Żeby porównanie było wiarygodne trzeba wziąć pod uwagę ten sam typ świetlówek czyli popularną świetlówkę o widmie słonecznym Philips Master 865 o temperaturze barwowej 6500 K
Świetlówka T8 30 W ma wymiar 90 cm i jest stosowana w fabrycznych pokrywach z tworzywa wielu producentów. Jeżeli masz akwarium o wymiarach 100 lub 120 cm to jest duża szansa że właśnie u ciebie jest ta świetlówka.
Jak można było przeczytać wcześniej najważniejsza informacją o świetlówce pozwalającą porównać jej skuteczność będzie strumień świetlny. I tak w przypadku świetlówki Philips 30W/865 strumień wynosi 2300 lm
Teraz czas na jej konkurentkę świetlówka T5 39 W ma wymiar 85 cm i raczej nie zobaczycie jej w pokrywach standartowych. Chyba, że są to pokrywy aluminiowe lepszej klasy. W tym przypadku strumień świetlny wynosi 2900 lm.
Wynika z tego że świetlówka 39W przy mniejszych wymiarach/mniejsza średnica i krótsza o 5 cm świetlówka/ daje 25% światła więcej niż jej odpowiednik T8

Podsumowując - świetlówka T5:

+ wieksza moc przy danym wymiarze
+ lepsza sprawność (zużycie energii)
+ mniejsze wymiary
- zasilanie statecznikami elektronicznymi (wyższa cena zakupu)

Dlaczego odbłyśniki do świetlówek maja inną długość niż świetlówka tej samej mocy?

Dobierając odbłyśnik do świetlówki zawsze kierujemy się mocą podaną w opisie odbłyśnika. Długość będzie się różniła z dwóch powodów, po pierwsze po nałożeniu oprawek na świetlówkę efektywna długość świetlówki się skraca o kilka cm. Po drugie zyskujemy miejsce do swobodnego montażu oprawek.


Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group